Pesticiden: 160 producten zijn verboden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (éducation)

10/03/2017

De afgelopen maanden zijn er veel twijfels en debatten ontstaan over een aantal actieve stoffen die gebruikt worden in herbiciden en insecticiden. Of het nu gaat om de Brusselaars te beschermen of de natuurlijke hulpbronnen, en in het bijzonder de bijen en bestuivende insecten, het Gewest heeft besloten het gebruik van fytofarmaceutische producten die deze stoffen bevatten uit voorzorg te verbieden. Een beslissing in samenhang met de gewestelijke aanpak van pesticidenreductie.

Glyfosaat, een controversieel herbicide

Glyfosaat is de meest verkochte herbicidemolecule in België en staat op de 2e plaats, alle categorieën samen.  Het is het voornaamste ingrediënt van een van de meest bekende herbiciden en over zijn mogelijk kankerverwekkende karakter wordt hevig gediscussieerd. Meerdere internationale instanties die bevoegd zijn voor de materie slagen er niet in tot een akkoord te komen, dus de vraag blijft hangende en de polemiek levendig.  Europa heeft reeds het initiatief genomen het gebruik ervan door collectieve voorzieningen te beperken en in bepaalde bereidingen te verbieden, terwijl door het maatschappelijk middenveld een Europees burgerinitiatief werd gelanceerd voor het totale verbod op glyfosaat. 

Het Gewest heeft beslist verder te gaan dan de Europese en federale wetgeving door het gebruik van deze producten te verbieden, ook voor particulieren en dat voor het hele gewestelijke grondgebied.

Neonicotinoïden, insecticiden die bijen doden

Een aantal jaren al zien we een afname van de populatie bijen en bestuivende insecten door een opeenstapeling van milieubedreigingen. Zeer snel werd een klasse van insecticiden met de vinger gewezen en ervan beschuldigd een belangrijke rol te spelen in deze afname: de neonicotinoïden, neurotoxines die ongeveer op dezelfde manier werken als nicotine. 

Momenteel zijn er 5 stoffen op de markt. Het gebruik van 3 van deze stoffen werd sinds 2013 op Europees niveau aan banden gelegd.  De andere 2 stoffen die niet aan banden werden gelegd staan ook onder verdenking, terwijl de verkoop sinds 2013 is gestegen. 

Naast hun impact op bestuivende insecten en de rest van de fauna (vogels, amfibieën, enz.) worden ze er ook van verdacht een invloed te hebben op de ontwikkeling van de hersenen van foetussen en jonge kinderen.

Het Gewest heeft daarom besloten het gebruik van alle fytofarmaceutische producten die deze stoffen bevatten te verbieden. Fipronil, dat ongeveer op dezelfde wijze werkt, is ook verboden (vóór het Europees verbod in oktober 2017).  De biociden vallen niet onder het verbod, maar blijven om dezelfde redenen sterk afgeraden.

Afwijkingen voor gevallen van laatste redmiddel

De wetgeving voorziet mogelijkheden tot afwijking voor gevallen van laatste redmiddel, bij gebrek aan efficiënte alternatieven, in het bijzonder voor behoorlijk gerechtvaardigde redenen van veiligheid, volksgezondheid of natuurbehoud. Aanvraagformulieren zullen binnenkort op onze website beschikbaar zijn.

Beschikbaar voor de verkoop maar niet bruikbaar

Ook al is het gebruik van deze producten verboden, hun verkoop blijft theoretisch gezien toegelaten.  De wetgeving over de verkoop van producten is immers een federale bevoegdheid. 

Deze producten mogen evenwel enkel verkocht worden door professionelen die houder zijn van een fytolicentie (P3 voor professionele producten en NP voor producten voor amateurs).  De houders van een fytolicentie worden geacht hun klanten adequaat te informeren over de wetgeving die van toepassing is op het gewestelijk grondgebied.

Onbruikbare producten moeten worden verwijderd als gevaarlijk chemisch afval : via containerparken (Recypark) of de vrachtwagens van Proxy Chimik voor particulieren, of via erkende ophalers voor de professionelen.

Datum van de update: 14/12/2017