Herdenkingsmonument voor de slachtoffers van de aanslagen van Brussel ingehuldigd in het Zoniënwoud

28/03/2017

De aanslagen van 22 maart vorig jaar troffen België recht in het hart. Heel het land werd diep geschokt, 32 vrouwen en mannen kwamen om het leven in metrostation Maalbeek en op Brussels Airport en talloze mensen raakten gewond. Bovenop dit trieste bilan is er ook nog het leed van de families en nabestaanden van de slachtoffers van 22 nationaliteiten.

Een herdenkingsmonument ter nagedachtenis

Na de aanslagen namen vrienden van een slachtoffer contact op met Céline Fremault, de Brusselse minister voor Leefmilieu. Ze vroegen of er ter nagedachtenis aan hun vriendin een boom kon worden geplant in een Brussels park waar zij vaak met haar naartoe gingen. De minister stelde daarop voor om ter herinnering aan elk slachtoffer dat op 22 maart 2016 om het leven kwam een boom te planten. Zo ontstond het opzet van dit herdenkingsmonument als eerbetoon aan de slachtoffers, de gewonden en hun nabestaanden. Een initiatief dat de steun geniet van de voltallige Brusselse regering.

Een bezinningsplek in het Zoniënwoud

Een locatie in het Zoniënwoud bleek de ideale herdenkingsplek: een plek die inspireert tot rust, sereniteit en bezinning. Het herdenkingsmonument bestaat uit een krans van 32 berken, opgesteld rondom een cirkelvormige bank uit blokken blauwe steen. De bomen zullen collectief de 32 dodelijke slachtoffers herdenken, maar worden ook opgedragen aan iedereen die van ver of dichtbij door dit drama werd getroffen. Een oord van rust en reflectie in het hart van het Zoniënwoud waar iedereen naartoe kan gaan om het leven te vieren en aan te tonen dat zij die het miskennen ongelijk hebben.

Citaat

 “Elke boom is het levende symbool van vrede en hoop”, Wangari Maathai

Copyright – Bureau Bas SMETS

Hoe herdenk je het onbeschrijflijke?

Hoe moet een natuurgebonden herdenkingsmonument voor de aanslagen in Brussel eruitzien?

We wilden een plek creëren die intiem en gevoelig is, levendig en veerkrachtig, verborgen maar toegankelijk. We stelden ons een plek voor waar de slachtoffers en hun naasten even kunnen ontsnappen aan het vlieden van de tijd. Een plek waar ze tot inkeer kunnen komen en rust kunnen vinden.

In een reactie op het voorstel van de minister van Leefmilieu om 32 bomen te planten voor de 32 personen die het leven lieten bij de aanslagen van 22 maart 2016 in Brussel, hebben we onze diensten aangeboden om rond die 32 bomen een project uit te werken. Het Zoniënwoud, vlak naast Brussel, met zijn bosgrond die al vele duizenden jaren onaangeroerd is gebleven, leek daarvoor de passende plek.

Hoe creëer je een herdenkingsmonument met bomen?

Hoe plant je bomen in een woud?

We wilden een gebaar vinden dat tegelijk van eenvoud en kracht getuigt. Een wezenlijk teken. We hebben de tijd genomen om het woud te verkennen en de mogelijke locaties te bestuderen. De geschikte plaats vonden we op een natuurlijke open plek in het woud, bovenop een heuvel, omgeven door hoge majestueuze beuken.

De bomen worden precies in het midden van de open plek geplant en vormen een perfecte kring. Ze worden van elkaar geplant op dezelfde afstand als die tussen twee mensen die elkaar de hand reiken. Samen bakenen de 32 bomen een leegte af in het woud, terwijl hun takken een kring aftekenen tegen de hemel. Als boom kozen we voor de berk, symbool van jeugd en wedergeboorte. De witte kleur van de stam onderscheidt zich van de beuken in het woud.

Binnen deze kring van bomen creëren we een tweede kring, van natuursteen. 32 massieve blokken blauwe steen, afkomstig van Belgische groeven, werden met grote precisie uitgehouwen. Verankerd in de bodem en perfect horizontaal geplaatst vormen deze blokken een ring in het woud. De ring bakent een ontoegankelijke centrale ruimte af en snijdt een kring uit de bodem van het woud. De horizontale ligging van de ring vestigt de aandacht op de natuurlijke helling van het woud. Aan de ene kant steken de blokken nauwelijks uit boven de grond en vormen ze als het ware een voetafdruk in het woud, aan de andere kant bereiken ze de hoogte van een zitbank. Tussen bomen en ring biedt een circulair pad een nieuw gezicht op het woud.

De ligging van het herdenkingsmonument creëert een parcours doorheen het woud. In eerste instantie daalt de bezoeker af naar de vijvers. Daarna steekt hij een houten brug over om naar de andere kant van het water te gaan. Hij dringt vervolgens door in het dichter wordende woud langs een weggetje dat de heuvel oploopt. Tot slot ontdekt hij de plek met het herdenkingsmonument.

Het monument zelf bewaart het stilzwijgen; het laat zich ontdekken en wie het bezoekt, vindt er een moment van rust.

Bas Smets

Ligging van het herdenkingsmonument

Het herdenkingsmonument bevindt zich op het hoogste punt van de Infantedreef en is bereikbaar via de ingang van het bos aan het einde van de Graafdreef. Bij het bos is parkeergelegenheid. 

Bereikbaarheid met het openbare voervoer:

Tram 94 – halte Lieveheersbeestjes

Nabij het station van Bosvoorde

Toegankelijkheidsplan

Datum van de update: 22/03/2019