“To beuk or not to beuk” in het Zoniënwoud met het oog op de klimaatopwarming?

09/12/2015

Hele delen van de beukenkathedraal hebben bijna een kritieke leeftijd bereikt en zullen binnenkort moeten worden vervangen.  Is het door de klimaatopwarming nog relevant om zuiver hoogstammige beuken te kweken?  De resultaten van een studie die net gepubliceerd is, leiden tot nieuwe denkpistes over het beheer van de beuk in het Zoniënwoud.

 

 

 

Bestaande populaties: naar een dynamischer beheer

De huidige beukenpopulaties worden steeds gevoeliger voor het klimaat: hun groei vertraagt gemiddeld tijdens stresserende klimatologische periodes, maar herstelt zich evenwel eens die periodes voorbij zijn.  In de onmiddellijke toekomst lijken ze dus niet bijzonder bedreigd.

Om deze bomen de beste groeiomstandigheden te bieden, zodat ze de komende stressperioden zo goed mogelijk kunnen doorstaan, raadt de studie een dynamische bosbouw aan met sterke en frequente open plekken.

  • Door minder concurrentie tussen de bomen kan elke boom beschikken over meer water, voedingsstoffen en licht om zich te ontwikkelen en kan hij beter bestand zijn tegen alle soorten van stress.
  • De individuele groei van bomen stimuleren, leidt tot een snellere exploitatie van minder hoge bomen (kortere levensduur) en beperkt zo de duur van hun blootstelling aan risico's in het algemeen en in het bijzonder aan het risico om te vallen en te worden ontworteld tijdens stormweer.
  • De sterkste bomen bevorderen die geen last ­hebben van bladverlies en waarschijnlijk een genetische aanleg hebben om stress te doorstaan, zou kunnen leiden tot bomen die beter aangepast zijn aan de aangekondigde klimaatwijzigingen.

Herstel van oude beukenbossen : met beuken of niet?

De beuk heeft zo'n honderd jaar nodig om volwassen te worden!  En het duurt ongeveer 130 jaar om een beukenkathedraal te bekomen zoals die die momenteel in het Zoniënwoud bestaat en waaraan het woud zijn reputatie te danken heeft.

De keuzes die vandaag worden gemaakt, moeten rekening houden met de voorziene evolutie van het klimaat op deze termijn. Vanaf het einde van de 21ste eeuw zullen we intensere perioden van droogte en hitte kennen, net als frequentere en hevigere stormen ... Het klimaat zal waarschijnlijk onverenigbaar worden met de goede ontwikkeling van de beuk, vooral wanneer hij in een "beukenkathedraal" wordt gekweekt. 

Er moeten dus nieuwe beplantingen worden overwogen met soorten die toleranter zijn voor de toekomstige komende klimatologische omstandigheden: de wintereik en de winterlinde zouden de beuk kunnen vervangen of ermee worden gemengd. 

Het mengen van soorten is een van de voornaamste aanbevelingen voor de aanpassing van de bossen aan de klimaatveranderingen: het laat toe de risico's te beperken (elke soort reageert verschillend op externe veranderingen), maar ook om te profiteren van gunstige interacties tussen de soorten voor wat betreft de toegang tot de ­hulpbronnen.  Een gemengd bos is ook een bos dat de biodiversiteit bevordert en dat gezonder is.

De beuk zou worden beperkt tot de zones van het bos die het beste bij hem passen, zoals valleien (vochtiger) of frisse hellingen.

De beukenkathedraal, een patrimonium dat moet worden beschermd?

De beukenkathedraal is emblematisch voor het Zoniënwoud. Maar moet ze absoluut in stand worden gehouden, rekening houdend met de risico's waaraan ze wordt blootgesteld door de klimaatopwarming?

Hoewel dit ongetwijfeld mogelijk is op beperkte oppervlakten en in de meeste geschikte zones, kan het majestueuze karakter van de beukenkathedraal ook worden bereikt met andere soorten die beter aan het toekomstige klimaat aangepast zijn. 

Het verleden heeft ons een uitzonderlijke patrimonium nagelaten, maar vandaag is het nodig om te innoveren en beheerkeuzes te maken voor de toekomst van een bos waar alle Brusselaars trots op kunnen zijn. 

Datum van de update: 09/12/2015