U bent hier

Drinkwaterverbruik door de gezinnen

Actualisering : februari 2020

De gezinnen verbruiken twee derde van al het leidingwater in het Brussels Gewest. Het gemiddelde dagelijkse drinkwaterverbruik per Brusselaar bedraagt 96 liter/dag/inwoner (2018). Dit verbruik is stabiel sinds 2012, terwijl het gedurende de tiental jaren ervoor een regelmatig dalende tendens heeft vertoond. Maar de verwachte tendens is een stijging, rekening houdend met de groei van de bevolking.  

De gezinnen verbruiken twee derde van al het leidingwater

Het drinkwaterverbruik door de Brusselse gezinnen was in 2018 goed voor 69% van het totale gefactureerde verbruik van het Brussels Gewest. Dit stemt overeen met de vaststellingen in de twee andere Gewesten en op Europees niveau (64% in 2015 – Europees Milieuagentschap, 2018).
Voor datzelfde jaar bedroeg het drinkwaterverbruik gemiddeld 95,7 liter per dag per Brusselaar. Bekeken per gemeente schommelen diezelfde gemiddelden tussen de 85 en 105 liter/inwoner/jaar. 
We wijzen erop dat deze ramingen geen rekening houden met het huishoudelijk drinkwaterverbruik van de Brusselaars op hun werkplek. Het echte huishoudelijke drinkwaterverbruik ligt dus hoger. 

Drinkwaterverbruik door de gezinnen (2002-2018)

Bronnen: VIVAQUA (gegevens opgetekend door de meters) en Statbel (Rijksregister, bevolking op de 1ste januari van het jaar)
 


Vergelijkingen tussen de gewesten

In het Waals en het Vlaams Gewest wordt het huishoudelijke drinkwaterverbruik respectievelijk op 90 l/dag/inwoner (2017 – Aquawal, 2018 in het Staat van het Waals Leefmilieu) en 100 l/dag/inwoner (2015 – Watermeter 2016-2017) geraamd. Het waargenomen verschil met het Waals Gewest zou meer bepaald verklaard kunnen worden door een groter gebruik van regenwater. Bij het maken van dergelijke vergelijkingen is echter altijd de nodige voorzichtigheid geboden, gelet op de methodologische verschillen en moeilijkheden bij het opstellen van dergelijke statistieken. Bovendien is in Brussel het probleem van de “statistisch onzichtbare” personen groter dan in de andere gewesten (wij denken aan de kandidaat-vluchtelingen die op de wachtlijst staan ingeschreven, de personen zonder papieren, het buitenlands diplomatiek personeel en de buitenlanders die voor de internationale instellingen werken).
Volgens de Belgische federatie voor de watersector (BELGAQUA) behoort het huishoudelijk drinkwaterverbruik per inwoner in België tot één van de laagste van de industriële landen. Het is vergelijkbaar met dat van Duitsland, maar duidelijk lager dan dat van Nederland en Frankrijk (Federaal Planbureau, 2018). 

Een stabiele verbruik

Het gemiddelde drinkwaterverbruik van de Brusselaars is stabiel sinds 2012, na een aanzienlijke daling te hebben gekend tussen 2002 en 2012 (- 26 liter, ofwel bijna 20%). Tegelijkertijd blijft de bevolking toenemen, al is die toename minder groot dan voorheen.. En het globale verbruik in het Gewest evolueert weinig, zeker sinds 2015. 
Zou de stabilisering die een nieuwe tendens lijkt te zijn sinds 2012 kunnen betekenen dat het bereikte gemiddelde verbruik het « efficiënte verbruik » benadert, nl. dat het voldoet aan de minimale huishoudelijke behoeften zonder verlies van welzijn en zonder gebruik te maken van een alternatieve bron? Dit laatste werd in Wallonië geëvalueerd op 94l/dag/inw tijdens een studie bij 3000 gezinnen. Diezelfde studie toont aan dat het verbruiksniveau daalt tot 72l/dag/inw van zodra men beroep doet op een alternatieve bron voor het gebruik binnenshuis (in 95% van de gevallen, is dit regenwater) (Predevello, 2009 in Indicateurs clés de l’environnement wallon 2014). 

Het regenwater wordt nog te weinig geëxploiteerd

Het gebruik van regenwater blijft namelijk eerder onbeduidend in het Brussels gewest, hoewel dit moeilijk in te schatten is, want momenteel wordt geen enkele telling van de regenwaterreservoirs georganiseerd. 
Volgens de laatste algemene sociaal-economische enquête beschikte maar 10% van de Brusselse gezinnen in 2001 over een regenwaterreservoir. Dat is niet alleen beduidend minder dan de gezinnen in het Vlaamse (43%) en het Waalse Gewest (31%), maar ook minder dan de gezinnen in bepaalde andere grote Belgische steden (32% in Gent, 34% in Charleroi). Bovendien verklaarde 10 tot 20 % van de ondervraagde Brusselaars tijdens de opmaak van de “Barometers voor de milieugevoeligheid van de Brusselaars” tussen 2008 en 2012, vaak of voortdurend regenwater te gebruiken. In 2009 varieerde dit cijfer al naargelang de ondervraagde personen in een huis woonden (31% van hen verklaarde regenwater te gebruiken) dan wel op appartement (11%) en al naargelang zij huurder (15%) dan wel eigenaar (18%) waren.
Een onderzoek van 2012 heeft bepaalde obstakels aan het licht gebracht voor de plaatsing of renovatie van de reservoirs in het Brussels Gewest: laag premiebedrag t.o.v. de installatiekosten, laag rendement van de investeringen, moeilijke toegang en gebrek aan plaats op de percelen, maar ook ongerustheid van de burgers om in de toekomst een taks te moeten betalen. 

Andere factoren die het verbruik beïnvloeden

Nog het inkomen van de gezinnen nog het gebruik van regenwater lijken aan de basis te liggen van de daling van het drinkwaterverbruik tussen 2002 en 2012 in Brussel (zie factsheet nr.6). Het staat vast dat de stijgende waterfactuur in de betrokken periode een invloed heeft gehad. Maar aangezien water een primaire behoefte is, evolueert het verbruik ervan slechts matig in functie van de prijs (zwakke elasticiteit): een stijging van 10% van de waterprijs zorgt maar voor een daling van ongeveer 1% van het verbruik van de Brusselse gezinnen (cf. tweede Waterbeheerplan).
Er waren meerdere andere hypothesen die deze daling probeerden te verklaren: veralgemening van waterbesparende installaties (douches, wc, vaatwassers en wasmachines, …), of nog een toenemende sensibilisering van de gezinnen,  … 

Watergebruik door de gezinnen

Volgens de gegevens van BELGAQUA (2008) wordt maar 12% van het waterverbruik van de Brusselse gezinnen voor drank en voedsel en de afwas gebruikt.

Huishoudelijk gebruik van het leidingwater

Bron: BELGAQUA 2008
 


De helft van de Brusselaars (55%) drinkt thuis leidingwater (volgens de milieubarometer van 2014). De voornaamste redenen die worden aangehaald door degenen die flessenwater verkiezen zijn de smaak, een voorkeur voor bronwater of de mogelijke aanwezigheid van producten die gevaarlijk zijn voor de gezondheid.  

Perspectiven

Volgens het Europees Milieuagentschap zou de waterconsumptie door de Europese gezinnen met 18% gedaald zijn, terwijl de bevolking 10% zou gestegen zijn tijdens de 20 jongste jaar. De bevoorrading van drinkwater staat evenwel onder druk omwille van de verontreiniging van drinkwaterreserves, maar ook door de steeds meer voorkomende droogtes. De grote agglomeraties worden bovendien geïdentificeerd als zones die in het bijzonder gevoelig zijn voor waterstress, wat negatief zou worden beïnvloed door de klimaatveranderingen (EEA, Signalen 2018). 
De Brusselse agglomeratie ontsnapt er niet aan. Het gebrek aan ruimte beperkt de toegang tot alternatieve waterbronnen. En de hittegolven van 2017 en 2018 hebben de waterbevoorrading onder druk gezet. VIVAQUA stelt bijgevolg een plan op om zo goed mogelijk te anticiperen op deze crises en de afstemming van de productie op de behoefte aan water te garanderen (VIVAQUA, 2019). 

Datum van de update: 24/06/2020
Documenten: 

Methodologische fiche(s)

Tabel(len) met de gegevens

Factsheet(s)

Andere publicaties van Leefmilieu Brussel

Studie(s) en rapport(en)

Plan(nen) en programma(‘s)