U bent hier

Het klimaat in het Brussels Gewest

Actualisering : februari 2020

Een gematigd zeeklimaat in het BHG

België kent een gematigd oceanisch klimaat dat wordt bepaald door haar gemiddelde breedteligging (tussen 49° en 51°N) en de nabijheid van de Atlantische Oceaan.
Inderdaad:

  • De geografische ligging (gemiddelde breedtegraad) situeert België ter hoogte van het oscillerend poolfront (het scheidingsoppervlak waar de koude luchtmassa's van noordelijke oorsprong en de warme luchtmassa's van subtropische origine elkaar ontmoeten). Het is de wisselende positie van het poolfront die ons in de zomer “mooi weer” brengt (wanneer het poolfront naar het noorden opschuift) en het weer in de winter “kouder” doet worden (wanneer het poolfront zuidelijker schuift dan onze breedteligging en koude luchtmassa’s van het noorden aanvoert).
  • Door de nabijheid van de oceaan kent België een algemeen vochtig klimaat, zowel in de zomer als in de winter, in het bijzonder vanwege de aanwezigheid van de Golfstroom, een warme zeestroming die langs de Europese kusten stroomt. De warme Golfstroom bevordert de evaporatie en daarbij ook de wolkenvorming en voorkomt zowel dat de zeeën bevriezen als de ontwikkeling van zeer koude winters (zoals bijvoorbeeld in het oosten van Canada). Bovendien wordt door de thermische inertie van de oceanen (ze warmen langzamer op en koelen langzamer af dan het land), de opgeslagen warmte (of koelte) langzaam afgegeven aan de atmosfeer. Zo blijft de warmte die de oceaan tijdens de zomer opslaat zich in de winter in de atmosfeer verspreiden en vice versa tijdens de zomer, wanneer de oceaan de tijdens de winter opgeslagen koelte teruggeeft aan de atmosfeer.

Het Belgisch klimaat wordt dus algemeen gekenmerkt door relatief frisse, natte zomers en eerder zachte, regenachtige winters. 
De gemiddelde jaartemperatuur in Ukkel (berekend over een periode van 30 jaar tussen 1981 tot 2010) bedraagt 10,5°C en de jaarlijkse neerslaghoeveelheden lopen op tot 852 mm, terwijl het Belgisch gemiddelde 9,8 °C en 925 mm zijn. 

Klimatologische normalen voor het station te Ukkel (1981 – 2010) : gemiddelde maandelijkse neerslaghoeveelheid en gemiddelde maandelijkse temperatuur

Bron : KMI, internetsite: de maandnormalen te Ukkel
 

Klimatologische normalen voor het station te Ukkel (1981 – 2010): gemiddeld aantal dagen neerslag en gemiddeld aantal uren zonneschijn 

Bron : KMI, internetsite: de maandnormalen te Ukkel
 

Zelfs in België bestaan er variaties in het klimaat in functie van de regio. Zo overschrijdt de gemiddelde temperatuur in de Hoge Venen de 7,5 °C niet, terwijl de gemiddelde temperatuur in de Kempen zo’n 11°C bedraagt. Deze temperatuursverschillen worden voornamelijk bepaald door twee factoren:

  • De afstand tot de zee (waarvan de thermische inertie ook eerder een lokale invloed heeft).
  • De hoogteligging (de temperatuur daalt gemiddeld met 0,6°C voor elke 100m hoogteverschil).

De hoogvlakten van de Ardennen zijn dus gemiddeld 3°C kouder dan de laagvlakte. Hetzelfde geldt voor de neerslag, die sterk toeneemt met de hoogte en op hellingen gericht naar de wind (zuidwest), die het merendeel van de regen meebrengt.

Een klimaat in ontwikkeling in de 20ste en de 21ste eeuw

Volgens de gegevens van KMI ("Oog voor het klimaat" rapport, 2015) is het Belgische klimaat geëvolueerd in de loop van de 20ste en de 21ste eeuwen: 

  • Twee opmerkelijke en vrij plotse stijgingen voor in zowel de seizoentemperaturen als de jaartemperaturen (in de orde van 1°C), de eerste in de eerste helft van de 20ste eeuw en dan tijdens de jaren 1980.
  • Significante stijging voor de Brusselse regio van de totale jaarlijkse hoeveelheid neerslag (in de orde van 7% tussen 1833 en het begin van de 21ste eeuw), in het bijzonder in de winter en de lente (in de orde van 15%). 
  • Tendens tot verhoging van de intensiteit en de frequentie van onweersbuien in de Brusselse regio op korte termijn (de laatste jaren), te bevestigen in de komende jaren om van een opmerkelijke evolutie te kunnen spreken. 

(Meer informatie in de focus "Evolutie van het klimaat in het Brussels Gewest " in het hoofdstuk Klimaat, de factsheet klimaat 02  en het rapport van KMI )

2018, een warm en droog jaar

Om een voorbeeld te geven : het klimaat in 2018 was in meer dan één opzicht uitzonderlijk. 2018 was in de eerste plaats een warm jaar met gemiddelde temperaturen van ongeveer 3°C boven normaal en twee keer zoveel zomerdagen (maximumtemperatuur ≥ 25°C). 2018 was ook een droog jaar: het regende weinig (650 mm in vergelijking met de normale 852 mm) en minder vaak dan normaal.

Datum van de update: 03/11/2020