U bent hier

Focus : Tonnage huishoudelijk en gelijkgesteld afval

Actualisering : februari 2020

In 2017 bedroeg het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval dat door het Agentschap Net Brussel werd opgehaald 487.077 ton. Deze hoeveelheid heeft betrekking op het gemengd restafval, doorgaans huishoudelijk afval genoemd, en de selectief door Net Brussel opgehaalde stromen voor recyclage of hergebruik (papier en karton, PMD, glazen verpakkingen, organisch en tuinafval, groot huisvuil dat aan huis wordt opgehaald, …). 
Bovendien vullen andere inzameloperatoren het werk van Net Brussel aan op schaal van het Gewest, zoals daar zijn: de containerparken, de verantwoordelijken voor de verplichte terugname (bijvoorbeeld van banden, batterijen en inktcassettes), zonder de ondernemingen van de sociale economie te vergeten, die verschillende stromen voorbereiden voor hergebruik. 
Gemiddeld hebben de Brusselaars in 2017, 272 kg afval gegenereerd per inwoner.


Enkele definities …

Het aan huis opgehaalde afval wordt aangeduid met de term “huishoudelijk afval”. Het afval van dezelfde aard als het huishoudelijk afval, maar dat wordt opgehaald bij professionals (kantoren, scholen, besturen, kleine handelszaken, gemeenschappen, enz.), wordt “gelijkgesteld afval” genoemd. 

Daarnaast wordt een onderscheid gemaakt tussen “restafval”, m.a.w. het afval waarvoor geen selectieve sortering voorzien is (definities van [BISA, 2014]) en de gesorteerde afvalstromen, in het bijzonder papier en karton, PMD, tuinafval, organisch afval, glas, groot huisvuil, chemisch afval. 

In het Brussels Gewest is de publieke operator Net Brussel (ANB) verantwoordelijk voor de organisatie van de ophaling van huishoudelijk afval wat hij doet door ophaalrondes aan huis, de gewestelijke containerparken, de glasbollen of de inzamelpunten voor chemisch afval. Ook andere actoren dragen bij aan de inzameling van huishoudelijk afval: de gemeenten (via de gemeentelijke containerparken), de ondernemingen van de sociale economie (voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, groot huisvuil, textiel, ...) en de systemen voor verplichte terugname (Recupel, Bebat, Valorfrit, …). Al deze actoren bieden een aanvullende inzameldienst voor burgers.
Het gelijkgesteld afval wordt vaak tegelijk met het huishoudelijk afval opgehaald. Hoewel de professionals wettelijk verplicht zijn om een inzamelingscontract te sluiten met een erkend afvalophaler, maken sommigen gebruik van de ophalingen van huishoudelijk afval om zich gratis te ontdoen van hun afval (zie de indicator van het aandeel en het beheer van de afvalstoffen die worden voorbereid voor hergebruik en recyclage).

Onderscheid tussen huishoudelijk en gelijkgesteld afval

Om een raming te maken van het aandeel van het gelijkgesteld afval in het aan huis opgehaald afval, voert Net Brussel een analyse van de hoeveelheid uit (met de medewerking van de ULB). Deze bestaat uit een weging van het volume afvalstoffen die worden opgehaald bij een voorbeeldgezin dat representatief is voor de Brusselse bevolking en, door extrapolatie, een raming van het volume dat wordt opgehaald bij alle huishoudens van het Gewest. Het verschil tussen deze hoeveelheid en het totale volume dat wordt opgehaald door Net Brussel wordt toegeschreven aan het gelijkgesteld afval.

Om het totale volume van het door de huishoudens geproduceerde afval te ramen, moeten de hoeveelheden die worden ingezameld door de gesubsidieerde gemeentelijke containerparken, de wijkcomposten, de sociale economie en de verantwoordelijken voor de verplichte terugname (andere dan Net Brussel) worden opgeteld bij het door Net Brussel bij de huishoudens opgehaalde volume.

Het totale tonnage gelijkgesteld afval in het Brussels Gewest is dan weer veel moeilijker te ramen: rapportering van het aandeel van het gelijkgestelde afval dat wordt ingezameld door de privé-operatoren (de private erkende ophalers) is niet verplicht en blijft dus ongekend. 
Sinds februari 2013 zijn alle professionals overigens verplicht om hun afval te sorteren en een commercieel contract te sluiten met een (private of publieke) geregistreerde ophaler. Krachtens het uitvoeringsbesluit (BBHR) van 21 juni 2012 is een contract voortaan zelfs verplicht voor professionals die per week minder dan 30 liter restafval, 50 liter PMD of 30 liter papier en karton genereren. De naam van de ophaler moet vermeld staan op de zakken en bakken die ze voor hun afval gebruiken. 

487.077 ton huishoudelijk en gelijkgesteld afval opgehaald door Net Brussel in 2017

In 2017 bedroeg het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval dat werd opgehaald door Net Brussel, voor alle ophalingen samen, 487.077 ton. Deze hoeveelheid omvat:

  • het huishoudelijk afval (restafval, papier en karton, PMD, verpakkingsglas, organisch afval, residuele metalen van de afvalverbranding, alsook andere huishoudelijke afvalstromen die worden ingezameld door Net Brussel),
  • het gelijkgesteld en professioneel afval (restafval, papier en karton, organisch afval, slakken en andere afvalstromen die worden ingezameld door Net Brussel),
  • het bouwafval ingezameld door het ANB,
  • het reinigingsslib (van ruimingen en het vegen van de straten) ingezameld door het ANB, en
  • het ander reinigingsslib dan het slib opgehaald door het ANB

Dit volume vertegenwoordigt waarschijnlijk een derde tot een kwart van alle afval dat wordt gegenereerd in het Gewest, aangezien het totale volume werd geraamd op 1.670 000 ton in 2014. 

Evolutie van het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval ingezameld door Net Brussel (alle ophalingen bij elkaar geteld) en van het volume per inwoner van 1990 tot 2017

Bron: Net Brussel, 2017

  


Deze hoeveelheid volgde een opwaartse trend tot in 2002. De stijgende trend werd vervolgens omgekeerd en het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval daalde van 509.000 ton naar 469.568 ton tussen 2002 en 2013, wat een daling is met bijna 9%. Deze vermindering deed zich overigens voor in een context van aanhoudende groei van de Brusselse bevolking. Gedurende deze periode zette de ratio van het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval per inwoner immers een duidelijke daling in, wat wijst op een relatieve loskoppeling tussen de productie van afval (die hoger blijft dan 450.000 ton) en het aantal inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Sinds 2013 is deze trend niettemin gestabiliseerd, terwijl een lichte maar constante stijging van het volume huishoudelijk en gelijkgesteld afval kan worden vastgesteld. Deze recente trend doet zich altijd voor in een context van demografische groei – die niettemin is vertraagd – en de verplichting ten aanzien van alle producenten van niet-huishoudelijk afval (waaronder de producenten van gelijkgesteld afval) om een contract te sluiten met een erkend ophaler (Net Brussel of andere). 

De toekomstige evolutie zal meer duidelijkheid verstrekken over de huidige trend en de factoren die hem hebben veroorzaakt. We herinneren er echter aan dat de algemene kwantitatieve doelstellingen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, die zijn vastgelegd in het Hulpbronnen- en Afvalbeheerplan dat werd goedgekeurd in 2018, erin bestaan te komen tot een vermindering van de productie van 

  • het huishoudelijk afval per inwoner met: 
    • 5% in 2023; 
    • 20% in 2030; 
  • het niet-huishoudelijk afval (behalve bouw- en sloopafval) per werknemer met: 
    • 5% in 2023; 
    • 20% in 2030; 

Inspanningen om de goede praktijken inzake afvalbeheer algemeen ingang te doen vinden, en vooral om de Brusselaar de Zero Waste-principes te doen omarmen, zijn dus zeer zinvol.

Raming van het aandeel van het gelijkgesteld en huishoudelijk afval 

Volgens de analyse van de hoeveelheden in 2017 bedroeg de hoeveelheid gelijkgesteld afval 159.134,5 ton, of 33% van het totale volume (487.077 ton) van het huishoudelijk en gelijkgesteld afval dat werd ingezameld door de publieke operator. Dit aandeel van het gelijkgesteld afval verschilt het ene jaar tegen het andere, naargelang van de waargenomen stromen. Volgens de beschikbare ramingen bedroeg het aandeel van het gelijkgesteld afval in het totale volume restafval (witte zak) dat aan huis werd opgehaald 39% in 2017. Dit aandeel is meer variabel van jaar tot jaar voor gele en blauwe zakken, en wordt geschat op een gemiddelde van respectievelijk 24 en 14%.

Het door Net Brussel opgehaalde huishoudelijk afval bedroeg 308.483 ton, of 63% van het totale door de publieke operator opgehaalde volume. De resterende 4% bestond uit bouwafval van de huishoudens (2.809 ton), reinigings- en ruimingsslib (6.282 ton) en ander reinigingsafval dan slib (10.368 ton).

Om het totale volume van het huishoudelijk afval te ramen, moeten de volumes van de gesubsidieerde gemeentelijke containerparken, de wijkcomposten, de ondernemingen van de sociale economie en de verantwoordelijken voor de verplichte terugname bij de door Net Brussel opgehaalde hoeveelheden worden opgeteld. Het totaal dat aan de gezinnen wordt toegeschreven, stijgt dus met 13.438 ton, wat het op bijna 322.000 ton brengt (behalve inert bouwafval) voor alle ophalingen samen en waarvan dus 96% wordt ingezameld via Propreté Brussel. Dit komt overeen met 272 kg afval per inwoner in 2017. 

Tonnage huishoudelijk afval opgehaald in het Brussels Gewest, voor alle ophalingen samen (behalve inert bouwafval), tussen 2014 en 2017

Bron: Net Brussel, 2014-2017

De hoeveelheid huishoudelijk afval die wordt opgehaald in het Brussels Gewest, alle ophalingen samen (behalve inert bouwafval), wijst op jaarlijkse variaties in stijgende of dalende lijn. Het volume steeg in 2016 tot bijna 353.000 ton, alvorens te dalen met bijna 9% in 2017. Hoewel deze evolutie bemoedigend is, blijft voorzichtigheid geboden aangezien dit een tijdelijke trend zou kunnen zijn en, bovendien, de cijfers toch een zekere foutenmarge bevatten. De trend die wordt aangegeven door het voortschrijdend gemiddelde berekend over drie jaar  wijst ook op een daling met 2% van het totale volume huishoudelijk afval voor de periode van 2014 tot 2017. Beïnvloed door de constante stijging van de bevolking tot in 2016 lijkt de dalende trend van het volume per inwoner iets groter, met een gemiddelde daling met 2,7 % voor dezelfde periode.

Datum van de update: 19/05/2020
Documenten: 

Methodologische fiche(s)

Tabelen met de gegeven(s)

Fiche(s) van de Staat van het Leefmilieu

Andere publicaties van Leefmilieu Brussel

Studie(s) en rapport(en)

 Plan(nen) en programma(’s)