Oktober 2021

banniière achats publiques durables nl

VAN DE REDACTIE

De EcoVadis-barometer 'Duurzame aankoop' 2021 benadrukt dat het bereiken van doelstellingen voor duurzame ontwikkeling een prioriteit is voor aankoopdirecteuren en -managers. 63% van hen verklaart dat dit 'zeer belangrijk' is, tegenover slechts 25% in 2019.

Helaas heeft 46% van de leveranciers het gevoel dat de bedrijven en aankoopteams waarmee zij werken, zich niet echt inzetten voor duurzaamheid. Deze verbintenis 'op papier' komt dus niet tot uiting in de aankooppraktijk. 

Het doel van het Netwerk van duurzame aankopers is de theorie van duurzaam aankopen om te zetten in de praktijk door opleidingen en instrumenten voor aankopers aan te bieden. De helpdesk, de ‘Good Food’-facilitator, de opleidingen en de praktische informatie in deze nieuwsbrief zijn allemaal hulpmiddelen die zijn ontwikkeld om u door het proces te loodsen!

PRAKTISCHE INFO

Gids met 'Richtsnoeren inzake innovatiegericht aanbesteden'

De Europese Commissie heeft in juni een gids gepubliceerd met 'Richtsnoeren inzake innovatiegericht aanbesteden' voor aanbestedende overheden in de EU. In dit document wordt uitgelegd waarom een dergelijke aanbesteding belangrijk is, voor wie het van belang is en hoe dat kan worden uitgevoerd. 

Innovatiegericht aanbesteden kan doeltreffender bijdragen tot het economisch herstel, de groene en digitale transitie en de veerkracht van de EU. 

In dit soort aanbesteding zal de overheidsaankoper:

  • ofwel zijn behoefte beschrijven en bedrijven en onderzoekers stimuleren om innovatieve producten, diensten of processen te ontwikkelen die nog niet op de markt bestaan om in deze behoefte te voorzien;
  • ofwel, in plaats van een product te kopen dat al op de markt is ingeburgerd, de rol spelen van pionier-gebruiker en een product, dienst of procedé kopen dat nieuw is op de markt en fundamenteel nieuwe kenmerken heeft.

Om de belangstelling te wekken van zowel goed geïnformeerde aankopers als van aankopers die nog nooit over het onderwerp hebben nagedacht of zich er niet bij betrokken hebben gevoeld, geeft het document concrete voorbeelden en praktische instrumenten aan de hand waarvan overheidsaankopers aankoopstrategieën kunnen toepassen die openstaan voor innovators en hen helpen de nieuwe oplossingen te verwerven die de markt kan bieden. 

Bijvoorbeeld door de manier waarop een nieuw wagenpark wordt ingezet te herzien om de milieu-impact ervan te verminderen, zoals het Ministerie van Volksgezondheid in Portugal heeft gedaan; of door een raad van verkozen functionarissen op te richten om strategische aankoopbeslissingen in een vroeg stadium te bespreken - zoals de stad Parijs doet.  

De richtsnoeren weerspiegelen de reacties op een voorafgaande raadpleging en bouwen dus voort op de ervaring die is opgedaan bij de uitvoering van innovatiegerichte overheidsaanbestedingen. 

De oriëntatiegids:

  • verduidelijkt het begrip innovatiegericht aanbesteden, de wereldwijde dimensie en de toegevoegde waarde ervan; 
  • schetst de grote lijnen van het beleidskader dat nodig is voor het gebruik van innovatiegericht aanbesteden op een strategische manier; 
  • legt uit hoe de deuren van overheidsopdrachten kunnen worden opengezet voor innovators, met inbegrip van startende ondernemingen en innoverende kleine en middelgrote ondernemingen; 
  • beschrijft hoe de procedures voor overheidsaanbestedingen kunnen worden uitgevoerd om overheidsdiensten te moderniseren met behulp van innovatieve oplossingen en om groei en banen te creëren;
  • verwijst naar bepaalde criteria waaraan innovatiegerichte overheidsaanbestedingen zouden moeten voldoen om elke vorm van staatssteun aan leveranciers uit te kunnen sluiten; 
  • biedt hulpmiddelen voor het organiseren van vergaderingen met leveranciers. 

Ga naar de gids

Integratie van de functionaliteitseconomie in overheidsopdrachten

De gids 'Integratie van de functionaliteitseconomie in overheidsopdrachten: aanbevelingen, analyse en methodologische gids' heeft tot doel een methodologie aan te reiken waarmee aanbestedende diensten de functionaliteitseconomie bij overheidsopdrachten kunnen bevorderen. Het doel is om het gebruik van een goed of dienst te bevoordelen boven de verkoop van een product. 

Dit document is gebaseerd op de lessen die zijn getrokken uit een pilootactie die van 2017 tot 2021 werd uitgevoerd door het Internationaal centrum voor hulpbronnen en innovatie voor duurzame ontwikkeling (CIRIDD) met de steun van het Franse agentschap voor milieu en energiebeheer (ADEME) en de regio Auvergne-Rhône-Alpes en de inzet van 4 gebieden. Deze pilootactie richtte zich op de integratie van de functionaliteitseconomie in overheidsopdrachten. De functionaliteitseconomie is volledig in overeenstemming met de overgang naar een groene en circulaire economie. Ze bestaat erin de verkoop van een goed te vervangen door de verkoop van het gebruik van het goed. 

Met dit document wordt beoogd de uit deze actie getrokken lessen te verspreiden en de processen en gebruiken, de hefbomen en belemmeringen, en de verschillende belanghebbenden bij overheidsopdrachten die moeten worden gemobiliseerd om de overgang van overheidsopdrachten naar de functionaliteitseconomie te bevorderen, in kaart te brengen. 

Het eerste deel van de gids is gericht op directies en verkozen functionarissen en beoogt een analytische benadering van de functionaliteitseconomie. 

Het tweede deel heeft een operationele dimensie en is meer gericht op aankopers en biedt hun een stapsgewijze methodologie, praktische adviezen en operationele instrumenten.

Ga naar de gids

Het nieuwe energielabel: Richtlijnen voor publieke en private aankopers

De gids 'Het nieuwe energielabel: richtlijnen voor publieke en private aankopers' van LABEL2020 bevat nuttige informatie voor overheidsinstanties en private aankopers om het nieuwe energielabel correct toe te passen. 

Het Europese energielabel is bedoeld als leidraad voor consumenten en professionele aankopers bij het zoeken naar en het kiezen van energie-efficiënte producten. Sinds 1 maart 2021 heeft de EU het energielabel voor 6 productcategorieën vernieuwd en geoptimaliseerd om het leesbaarder en vollediger te maken. Voor wasmachines en vaatwassers vermeldt dit label vanaf nu: 

  • de gemiddelde duur van het ecoprogramma;
  • een geluidsklasse (van A tot D), naast het aantal decibel;
  • het energieverbruik voor 100 wasbeurten in plaats van per jaar;
  • het waterverbruik per cyclus in plaats van per jaar.

De QR-code die voortaan op alle labels staat, verwijst naar een officiële databank die fabrikanten verplicht met hun producten moeten aanvullen.

De gids 'Het nieuwe energielabel: richtlijnen voor publieke en private aankopers' is bedoeld om aankopers (zowel private als publieke) te helpen het nieuwe energielabel te gebruiken bij hun apparatuurkeuze. Deze gids presenteert:

  • de kenmerken van het nieuwe label
  • de betrokken producten
  • de verschillen tussen het nieuwe en het oude label
  • de veranderingen voor aankopers

Download de gids

Vergeet de ‘Good Food’-ketenfacilitator niet

De dienst van de ‘Good Food’-ketenfacilitator richt zich enerzijds tot Brusselse kantines, handelaars, verwerkers, restaurants, ondernemers enz. , en anderzijds tot Belgische verwerkers en producenten die kiezen voor een duurzame aanpak en lokaal wensen in te kopen. 

De ketenfacilitator is een gratis informatie- en begeleidingsdienst die is ontwikkeld als onderdeel van de ’Good Food’-strategie. Het doel is het Belgische aanbod van duurzame voedingsproducten (geconsumeerd in het seizoen en geproduceerd met een minimale impact op het milieu) en de professionele vraag in Brussel (van kantines, winkels, restaurants enz.) op elkaar af te stemmen. Het doel is om duurzame Belgische voedingsproducten via korte en ecologische ketens op de Brusselse markt te brengen. 

Deze dienst kan u als publieke aankoper onder meer helpen bij het zoeken naar leveranciers en bij het bepalen van uw behoeften, en om creatieve oplossingen te vinden om met vergelijkbare actoren een gedeelde logistiek op te zetten. 

Er wordt voorrang gegeven aan projecten die beantwoorden aan de behoeften van de sector en: 

  • die de waardeketen bevorderen van actoren die voldoen aan de ’Good Food’-criteria;
  • waarbij al verschillende partners betrokken zijn (landbouwers die zich reeds hebben verenigd om gezamenlijk de logistiek te organiseren, een distributeur met een kantine of verschillende restaurants, een hub tussen verschillende gemeenten enz.).

Deze nieuwe dienst, aangeboden door Leefmilieu Brussel, zal evolueren naargelang van de behoeften van de belanghebbenden. Netwerkactiviteiten, opleidingen en evenementen in het kader van deze dienst zullen deze verrijken.

Contacteer de ketenfacilitator via e-mail of telefoon: Ketenfacilitator@goodfood.brussels – 02/563 49 30

Integratie van de circulaire economie in overheidsopdrachten

Hebt u niet kunnen deelnemen aan het webinar over de integratie van de circulaire economie in overheidsopdrachten?

Geen probleem! U kunt nu de verschillende tussenkomsten bekijken die hebben plaatsgevonden.

Ga naar de tussenkomsten

VOORBEELD VAN GOEDE PRAKTIJKEN

Een duurzame aanbesteding voor verkoopautomaten voor voedingsmiddelen en dranken

Dit verdient navolging! Ter inspiratie geven we een voorbeeld van een goede praktijk in Italië, namelijk die van de Universiteit van Cagliari op Sardinië (UNICA). UNICA is een openbare instelling voor hoger onderwijs met 25.000 studenten en 3.000 personeelsleden. Bij haar laatste concessieovereenkomst voor de plaatsing van 64 voedings- en drankautomaten heeft de universiteit rekening gehouden met verschillende criteria. 

Als lid van het Netwerk van duurzame universiteiten zet UNICA zich in voor de vermindering van het gebruik van plastic wegwerpartikelen. Er zijn al verschillende initiatieven genomen, zoals een verbod op het gebruik van plastic flessen en bekertjes tijdens universiteitsvergaderingen, -evenementen en -conferenties, en de verdeling van stalen drinkflessen onder de eerstejaarsstudenten. 

Het huidige initiatief inzake verkoopautomaten past in het kader van de EU-strategie voor kunststoffen en de EU-richtlijn betreffende kunststoffen voor eenmalig gebruik. 

De technische specificaties die in de aanbesteding voor de verkoopautomaten werden opgelegd, hadden betrekking op de voeding en dranken en op de werking van de automaten. De vereiste criteria waren: 

  • Ten minste 40% van het voedingsassortiment (met inbegrip van fruit, groenten en brood en bakkerijproducten) moet biologisch zijn
  • Ten minste 20% van de producten moet afkomstig zijn van 'geïntegreerde productiesystemen' 
  • Een verbod op het gebruik van plastic voor frisdranken, koude thee, vruchtensappen en andere dranken (bv. energiedranken)
  • Machines die bekers en roerstaafjes van andere materialen dan plastic leveren

De gunningscriteria betroffen:

  • De afvalverwijdering 
  • De productverpakkingen met bijzondere aandacht voor het verminderen van het gebruik van plastic 
  • De verdeling van mineraalwater zonder gebruik van plastic 
  • Het aanbieden, voor de verpakte producten en de warme en koude dranken, van biologische, lactosevrije en glutenvrije producten, zonder toegevoegde suiker 
  • De energieklasse van de verkoopautomaten

De uitvoeringsvoorwaarden omvatten de inzameling van koffiecapsules voor een gedifferentieerde behandeling, en ook de inzameling van koffieresidu's en de levering daarvan aan een specifiek bedrijf dat deze hergebruikt voor de productie van meststoffen voor planten.

De resultaten van deze aanbesteding zijn vrij overtuigend, aangezien dit het mogelijk heeft gemaakt: 

  • verkoopautomaten te hebben die warme dranken verdelen in verpakkingen van 100% composteerbaar materiaal en koude dranken in Tetra Pak®, glazen of aluminium verpakkingen;
  • koffieresidu's te valoriseren als meststof voor planten; 
  • de CO2-uitstoot te verminderen dankzij verkoopautomaten die voldoen aan de energieklasse A+ en A++;
  • bij te dragen tot de lokale selectieve afvalinzameling;
  • bij te dragen tot de bewustmaking van de noodzaak van een duurzamere consumptie van levensmiddelen en dranken, alsook van de noodzaak om de productie en het gebruik van plastic te beperken en afval te sorteren.

AGENDA

24 november 2021: GPP-webinar over ICT-apparatuur

Tijdens dit door de Europese Commissie georganiseerde webinar zullen de nieuwe voorgestelde criteria voor computers, beeldschermen, tablets en smartphones worden besproken die een positieve invloed kunnen hebben op belangrijke milieueffecten.