Januari 2020

banniière achats publiques durables nl

EDITO

Het volledige team van Green procurement wenst u het allerbeste voor 2020! We hopen op een nieuw jaar vol duurzamere overheidsopdrachten binnen uw organisatie.

De voorbije jaren groeide de interesse voor ecologische overheidsopdrachten en werden de tools die wij u ter beschikking stellen steeds vaker gebruikt. Daar zijn we heel blij om, bedankt!

Sinds 2018 hebben bijna 400 mensen aan onze opleidingen deelgenomen. En als we nog wat verder in het verleden kijken, dan zien we dat onze opleidingen sinds 2009 meer dan 1300 deelnemers telden.
Meer dan 200 leden schreven zich in voor het platform en 1342 abonnees willen onze newsletter ontvangen. Bovendien ligt het openingspercentage van die newsletter een stuk hoger dan het gemiddelde (waarvoor dank!). 
Ook onze Helpdesk zit niet stil en kreeg sinds juni 2018 maar liefst 71 aanvragen binnen van mensen die hulp nodig hadden om milieucriteria op te nemen in hun opdrachten.
Tot slot maakt u ook gretig gebruik van onze aankoopcentrales met ecologische alternatieven: 53 organisaties traden toe tot de centrale kantoorbenodigdheden, 90 tot de centrale groene elektriciteit, 5 tot de centrale leasing van voertuigen (voor 32 lopende contracten) en 172 tot de centrale informaticamateriaal van het CIBG.

Laten we het in 2020 samen nog beter doen! Aarzel dus niet om uw omgeving over ons te vertellen, u in te schrijven voor nieuwe opleidingen of een beroep te doen op onze helpdesk. 
Wij zijn er voor iedere aankoper die graag samen met ons het verschil wil maken!
 

ACTUALITEIT

Gids voor duurzame aankopen: Nieuwigheden

Het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (FIDO) ondersteunt overheidsdiensten en organisaties in België bij hun aanpak om aankopen te doen die milieuvriendelijker, ethisch/sociaal verantwoord en circulair zijn. De website met juridische en praktische informatie werd onlangs verder uitgebreid.

Op www.gidsvoorduurzameaankopen.be vindt u een reeks nuttige tools om uw bestekken duurzamer te maken. Vorig jaar heeft het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (FIDO) de informatie in de gids op drie niveaus uitgebreid: 

1)    Info over duurzame producten en diensten

Voor verschillende producten en diensten biedt de website een handig overzicht van de criteria rond duurzaamheid, wetgeving, labels en normen die relevant zijn in België. Zo krijgen de aankopers een beter zicht op de mogelijkheden op de Belgische duurzame markt. Voortaan vindt u op de website ook nieuwe informatie over de duurzame aankoop van verschillende technologische producten: 

  • elektronische schermen voor de professionele markt 
  • afvalbeheer
  • smartphones
  • vending machines, d.w.z. geautomatiseerde machines met voedingswaren, dranken en producten, eventueel tegen betaling

De komende weken zal er ook informatie worden toegevoegd over brandblussers, medische verbruiksgoederen en financiële producten.

2) Duurzame labels

Dankzij labels kunnen aankopers snel milieuvriendelijke en ethisch/sociaal verantwoorde producten identificeren. Het FIDO onderzoekt ze regelmatig om een lijst op te maken van de labels die voldoen aan de officiële criteria (Wet inzake overheidsopdrachten – artikel 54). Deze labels kunnen worden opgenomen in de bestekken als bewijs dat de geleverde diensten voldoen aan de vereiste duurzaamheidsvoorschriften. 
In 2019 heeft het FIDO voor 150 productgroepen 45 sociale en milieulabels opnieuw beoordeeld. Ze voldeden aan de verschillende criteria van artikel 54 en kregen dus de beoordeling 'PASS'. Labels die niet meer relevant waren, werden verwijderd.

De labels zijn beschikbaar op de verschillende productpagina's van de website https://gidsvoorduurzameaankopen.be. U vindt hier het volledige overzicht van de geselecteerde labels per productgroep.

3) Duurzame normen

Aankopers verwijzen vaak naar Europese of internationale normen (ISO, NEN, DIN, EN enz.) om de kwaliteit van hun producten, diensten, processen of managementsystemen te garanderen. 

Bepaalde normen zijn geschikt om specifieke duurzame kenmerken in de verf te zetten. Zo kan bijvoorbeeld worden verwezen naar ISO 13273 voor 'Energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen', de ISO 15342-serie voor gerecycleerd plastic of ISO 37100 voor 'Duurzame steden en gemeenten'. De International Organization for Standardization (ISO) heeft dan ook de Sustainable Development Goals (SDG's) opgenomen in haar normen. Een overzicht van deze classificatie is terug te vinden op deze website: https://www.iso.org/sdgs.html 

Voor (overheids)aankopers en beleidsmakers vond het FIDO het aangewezen om een bijkomende classificatie op te zetten volgens materialen, producten en bepaalde duurzame beleidsthema’s. Een oorspronkelijke set van 20.000 normen werd met automatische tools, een codeboek en manuele controle teruggebracht tot 150 duurzame normen. Een overzicht van deze normen vindt u hier.  

De circulaire economie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Het boek 'De circulaire economie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest' is gebaseerd op de ervaringen en getuigenissen van publieke en private spelers die zich in het circulaire avontuur hebben gestort. Het boek brengt verslag uit over de wirwar van projecten, maar ook over de initiatieven van het Gewest om die projecten te stimuleren. Daarnaast biedt het een overzicht van de resultaten op het terrein en stelt het maatregelen voor om die resultaten te bestendigen. 

De auteurs van het boek, Hughes Belin en Cédric Hananel, wilden de lezers een idee geven van het enthousiasme over de circulaire economie en de vele initiatieven die hierrond zijn ontstaan in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Daarnaast wilden ze ook enkele denkpistes aanvoeren. Ook het institutionele aspect van de circulaire economie wordt belicht. Het boek is zowel bestemd voor beleidsmakers als voor nieuwsgierige burgers.

De Franstalige versie van het boek is verkrijgbaar in verschillende Brusselse boekhandels, maar kan ook worden gedownload via http://www.circulareconomybook.brussels/
De Nederlandse versie zal begin 2020 verschijnen.

 

PRAKTISCHE INFO

Ecologische aankoopcentrales: Inschrijven maar!

Verschillende aankoopcentrales bieden de Brusselse overheden ecologische alternatieven voor de aankoop van milieuvriendelijkere goederen en diensten. Zo'n ecologische aankoopcentrale biedt heel wat voordelen: de garantie op een milieuvriendelijker product, tijdswinst en schaalvoordelen. Wij herhalen nog even de toetredingsmodaliteiten voor deze centrales. 

Kleine kantoorbenodigdheden

Leefmilieu Brussel stelt een aankoopcentrale ter beschikking voor duurzame kantoorbenodigdheden die bestaat uit twee percelen: kleine kantoorbenodigdheden, borden en stempels en papier, enveloppen en bedrukte enveloppen. Toetreden tot deze aankoopcentrale is heel eenvoudig: zodra Leefmilieu Brussel het ondertekende charter ontvangt, kunt u een bestelling plaatsen!  Meer weten over deze centrale of de toetredingsmodaliteiten? Neem contact met ons op via greenprocurement@leefmilieu.brussels  

Aankoop operationele leasing van voertuigen 

Leefmilieu Brussel stelt de Brusselse overheden en andere organisaties die onderworpen zijn aan de wet inzake overheidsopdrachten een centrale voor leveringsopdrachten ter beschikking waarmee op lange termijn milieuvriendelijkere voertuigen kunnen worden geleaset. Deze centrale bevat 100% elektrische stadsauto's, hybride stadsauto's, 100% elektrische bedrijfsvoertuigen en thermische voertuigen met een performante ecoscore. 

Voor de toetredingsmodaliteiten van deze centrale kunt u contact opnemen met Gabriel DIAS met vermelding van de referentie 2017D0696.

Levering van 100% groene elektriciteit 

Sibelga biedt de lokale en gewestelijke overheden de mogelijkheid om groene elektriciteit aan te kopen. Naast dit leveringsaanbod biedt Sibelga in haar centrale ook de aankoop van energiediensten om de prioritaire acties te identificeren en uit te voeren met het oog op de verbetering van de energieprestaties van openbare gebouwen (audit, bestek en uitvoering van de werken, onderhoud enz.).
Meer weten over deze centrale of de toetredingsmodaliteiten? Neem dan zeker een kijkje op de website NRClick van Sibelga of neem contact op met de afdeling NRClick via  info@nrclick.be of op het nummer 02 549 46 65.

Levering en onderhoud van ecologisch informaticamateriaal met oog voor het globale kostenplaatje

Het Centrum voor Informatica voor het Brusselse Gewest (CIBG) stelt een centrale ter beschikking voor de bestelling van en de toegang tot informaticaproducten en -diensten (pc's, tablets, projectoren, servers, software, installatie, labeling enz.). Het aangeboden materiaal is performant op het vlak van energieverbruik, cartridges, geluidshinder, luchtvervuiling enz. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de milieulabels.

Meer info over deze centrale of de beschikbare producten? Neem een kijkje op de website van het CIBG.
Contactpersoon: Geert ROYBERGHS

Verdeling van overheidsopdrachten in percelen

Sinds de inwerkingtreding van de wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten zijn aanbestedende overheden die actief zijn in de klassieke sectoren verplicht om de verdeling in percelen te overwegen. De bedoeling daarvan is niet alleen om de toegang voor kmo's te bevorderen, maar ook om de opname van sociale en milieuclausules te stimuleren.

Deze verplichting om de verdeling in percelen te overwegen, heeft betrekking op alle opdrachten voor werken, leveringen en diensten vanaf een bedrag van 139.000 euro. Indien de aanbestedende overheid beslist om de opdracht niet te verdelen in percelen, dan moet zij de voornaamste redenen daarvoor vermelden in de opdrachtdocumenten. 

Artikel 58 van de wet van 17 juni 2016 bepaalt dat:

"De aanbestedende overheid kan beslissen de opdracht te plaatsen in de vorm van afzonderlijke percelen, in welk geval zij daarvan de aard, de omvang, het voorwerp, de verdeling en de kenmerken bepaalt in de opdrachtdocumenten. Voor de opdrachten van leveringen, [...] moeten alle aanbestedende overheden de verdeling in percelen overwegen en, in geval zij besluiten niet in percelen op te delen, de voornaamste redenen daarvoor vermelden in de opdrachtdocumenten of in de in het artikel 164, § 1, bedoelde informatie. [...] De aanbestedende overheid vermeldt, in de aankondiging van een opdracht, of offertes mogen worden ingediend voor één, meer of alle percelen. "

"De aanbestedende overheid mag, zelfs indien er offertes mogen worden ingediend voor meer of alle percelen, het aantal aan één inschrijver te gunnen percelen beperken, mits het maximum aantal percelen per inschrijver in de aankondiging van een opdracht is aangegeven. De aanbestedende overheid vermeldt in de opdrachtdocumenten de objectieve en niet-discriminerende criteria of regels die zij voornemens is toe te passen om te bepalen welke percelen zullen worden gegund indien de toepassing van de gunningscriteria zou leiden tot de gunning van meer percelen dan het maximumaantal aan een zelfde inschrijver."

Door de artikels 58 en 15 van de wet van 17 juni 2016 met elkaar te combineren, is het ook mogelijk om de toegang tot één of meerdere percelen voor te behouden voor de bedrijven van de sociale inschakelingseconomie, en dat ongeacht het bedrag.

Deze verdeling in percelen is gunstig voor kmo's en bedrijven van de sociale economie. Bovendien kunnen bedrijven die actief zijn op het vlak van leefmilieu maar niet sterk genoeg zijn om een offerte in te dienen voor een grote opdracht, via deze verdeling een offerte indienen voor één of meerdere percelen.


 

GOEDE PRAKTIJKEN

Duurzame voeding in de gemeentelijke kinderdagverblijven van Sint-Pieters-Woluwe!

De gemeente Sint-Pieters-Woluwe zet al enkele jaren in op duurzame ontwikkeling. De gemeente nam een reeks sociale, ethische en milieuclausules op in haar overheidsopdrachten en wil op die manier een verandering op gang brengen. Muriel Bartholomeeusen is verantwoordelijk voor de Kinderdagverblijven en deelt graag met ons haar ervaringen over de opdracht voor de aankoop van voedingswaren voor de kinderdagverblijven. Dit proces ging gepaard met vallen en opstaan maar uiteindelijk konden wel voorbeeldige duurzaamheidsdoelstellingen worden bereikt. 

Vanuit welke context zijn jullie vertrokken?

Sint-Pieters-Woluwe telt negen gemeentelijke kinderdagverblijven, goed voor 344 bedjes en een honderdtal medewerkers. Elk van die kinderdagverblijven heeft een eigen keuken waarin ter plaatse maaltijden kunnen worden bereid. De kinderdagverblijven kiezen ook zelf wat ze bestellen en die bestelling wordt uiteindelijk na controle geplaatst door het stadsbestuur.
Tot 2016 bestond het bestek voor de aankoop van voedingswaren uit slechts één perceel. Dat perceel bevatte alles wat kon worden besteld: vlees, zuivelproducten, groenten, fruit, droge voeding, diepvriesproducten enz. Er was geen sociale, ethische of milieuclausule opgenomen in het bestek en dat bestek werd gewoon jaar na jaar opnieuw gebruikt.  

Welk aankoopbeleid volgt de gemeente?

De gemeente Sint-Pieters-Woluwe heeft zich geëngageerd om via haar  lokale Agenda 21 een daadkrachtig duurzame ontwikkelingsbeleid te voeren. We hebben om die reden iemand aangeworven die specifiek instaat voor de bevordering van duurzame ontwikkeling. Die persoon neemt deel aan opleidingen van het netwerk van duurzame overheidsaankopers van Leefmilieu Brussel om de duurzaamheidsclausules makkelijker te kunnen integreren in de opdrachten. Voor de kinderdagverblijven in het bijzonder wil de gemeente ook de voedselverspilling verminderen.

Welk veranderingsproces heeft er plaatsgevonden?

Alles gebeurde geleidelijk aan. De gemeente kreeg een subsidie van Good Food en bepaalde kinderdagverblijven vroegen om toegang te krijgen tot een gamma duurzamere ingrediënten. Bovendien wordt de cel Overheidsopdrachten momenteel gereorganiseerd en staat ze open voor innovatie. We hebben die situatie dus benut om de veranderingen te lanceren. We hebben twee tot drie jaar lang samengewerkt met de diensten en spelers op het terrein om de veranderingen geleidelijk in te voeren.

Hoe gingen jullie te werk en welke criteria hebben jullie in aanmerking genomen om het bestek duurzamer te maken?

Voor de opdracht voor de aankoop van voedingswaren voor de kinderdagverblijven hebben we nauw samengewerkt met de dienst Agenda 21/Duurzame ontwikkeling. Eerst hebben we de statistieken van de bestellingen van 2015 bestudeerd. Daarna hebben we gegevens verzameld over de praktijken die werden toegepast (hoeveelheid vlees, vegetarische maaltijden, het volgen van opleidingen enz.). Vervolgens hebben we de inventaris verder uitgezuiverd. Dat deden we samen met de persoon die de bestellingen centraliseert maar tegelijkertijd hielden we nauw contact met de directies van de kinderdagverblijven. 

Voor het eerste duurzame bestek (2017) raadde de Helpdesk van Leefmilieu Brussel ons het volgende aan:

  • Verdeling in twee percelen: een klassiek gemengd perceel en een specifiek bio-/ethisch perceel met dranken, droge voeding, potten en blikken, eieren en enkele groenten en fruit.
  • Beginnen met de opname van criteria rond biologische landbouw voor de droge voeding om een meerkost te vermijden. 

In de bestelmodaliteiten namen we ook keuzelijsten op voor de producten met de bijgewerkte prijs, de herkomst van de verse producten en de eventuele productlabels. De inschrijver moest ook de halfjaarlijkse bestelstatistieken toevoegen. De prijs was het enige gunningscriterium.

Wat waren de eerste vaststellingen en moeilijkheden?

Het eerste jaar botsten we op heel wat moeilijkheden. 

  • Leveringen in grote hoeveelheden. De leverancier had in zijn offerte aangegeven dat hij alleen grote hoeveelheden leverde om het aantal handelingen te beperken. Die informatie hadden we over het hoofd gezien.
  • De prijs. We vreesden dat de leverancier zijn prijzen zou verhogen om zeker te zijn dat hij in geen enkele periode van het jaar verlies zou maken. Daarom kozen we voor een vaste prijs. Die prijs varieerde dus niet naargelang de seizoenen en dat systeem was uiteindelijk niet voordelig. 
  • Bestellingen van niet-biologische of niet-ethische producten terwijl er wel een biologische of ethische variant van bestond.
  • Hoewel de kwaliteit altijd dezelfde was, zagen sommige groenten of stukken fruit er niet altijd mooi of even groot uit. Daarnaast hoorden we dat er moeilijkheden waren bij de leverancier (ontbrekende stukken). 

Om deze problemen te verhelpen, zijn we opnieuw met de leverancier gaan onderhandelen om kleinere hoeveelheden te kunnen bestellen (de leverancier verhoogde wel zijn prijzen). Daarnaast gingen we ook op onderzoek bij andere gemeenten, organiseerden we een ontmoeting tussen de leverancier, de schepenen en de directies en hebben we bepaalde keuzes aangepast.  

Hoe zorgden jullie ervoor dat de opdracht dan verder evolueerde?

Op basis van deze vaststellingen en ervaringen hebben we het volgende besloten:

  • We kozen voor prijzen die variëren naargelang de seizoenen en dus niet meer voor vaste prijzen. 
  • De leveringen gebeuren wekelijks in plaats van tweewekelijks.
  • Klachten kunnen rechtstreeks worden ingediend bij de leveranciers (via foto's). Het gemeentebestuur ontvangt daarvan een kopie.
  • Het werkingsbudget werd verhoogd via een aanvraag tot budgetwijziging. Zo konden we nieuwe uitgaven opvangen.
  • We organiseren opleidingen voor het personeel van de kinderdagverblijven. Zo zijn zij meteen mee met nieuwe veranderingen, kunnen we hun kennis bijschaven op het vlak van dieetleer, hen sensibiliseren om de seizoenen te volgen enz.   

Ons huidige bestek bevat een perceel 'Verse biologische en/of eerlijke groenten en fruit uit de korte keten' en een perceel 'Andere voedingsmiddelen'. Dat bestek werd al overgenomen door andere gemeenten uit het Brussels Gewest.

Wat de gunningscriteria betreft, werden de offertes als volgt beoordeeld (in totaal 30 punten):

  • De kwaliteit van de aanpak met het oog op duurzame en lokale voeding. De inschrijver moest met name aantonen hoe hij erover zou waken dat zijn aanbod de seizoenen volgt, hoe zijn aanpak de korte keten bevordert en hoe hij omgaat met verpakkingen om afval en verspilling te vermijden. 
  • De aangeboden seizoensproducten volgen de seizoensproductenkalender. 
  • Korte afstanden voor het transport. 

Welke acties hebben jullie ondernomen op het vlak van opleiding en sensibilisering? 

Net als de gemeente Vorst en dankzij een nieuwe Good Food-subsidie kon het voltallige keukenpersoneel en de volledige directie vorig jaar een reeks opleidingen volgen over voedselverspilling, de bewaring van voedingswaren en dieetleer. 
Een opdracht kan je vrij gemakkelijk veranderen ... Maar dan is het ook noodzakelijk om het personeel dat de bestellingen plaatst te sensibiliseren. Want het is net dat personeel dat de keuze kan maken voor lokalere, meer seizoensgebonden groenten en fruit.

Denken jullie al aan verbeteringen voor de volgende opdracht?

Onze bedoeling is om een charter uit te werken rond duurzame voeding in kinderdagverblijven met daarin onze huidige engagementen en onze toekomstige wensen voor een reeks fundamentele principes.

Bovendien willen we graag evolueren naar 100% biologische en/of eerlijke voeding en nog een stap verder gaan op het vlak van afvalbeheer. Tot slot willen we de komende jaren het Good Food-label behalen voor bepaalde kinderdagverblijven.

Contactpersoon: Muriel Bartholomeeusen – Verantwoordelijke Kinderdagverblijven – 02 773 05 67 – mbartholomeeusen@woluwe1150.be

AGENDA

  • 04/02/2020: Algemene opleiding (9 tot 16 uur): Theoretische inleiding duurzame overheidsopdrachten (in het Nederlands)
  • 17/02/2020: Workshop 1 (9.30 tot 12.30 uur): Praktische inleiding duurzame overheidsopdrachten
  • 23/03/2020: Workshop 2 (9.30 tot 12.30 uur): Milieucriteria in overheidsopdrachten voor goodies
  • 21/04/2020: Workshop 3 (9.30 tot 12.30 uur): Milieucriteria in overheidsopdrachten voor catering
  • 11/05/2020: Workshop 4 (9.30 tot 12.30 uur): Milieucriteria in overheidsopdrachten van werken

Meer informatie.

De opleidingen zijn gratis, maar voor een vlot onthaal vragen wij u op voorhand in te schrijven.
Inschrijving: greenprocurement@leefmilieu.brussel

logo duurzame overheidsaankopen