Februari 2022

banniière achats publiques durables nl

VOORAF

Om een antwoord te bieden op de huidige sociale, ecologische en economische uitdagingen heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de transitie naar een lokale, circulaire en sociale economie ingezet.

Overheidsopdrachten maken integraal deel uit van deze strategie als een belangrijke hefboom om deze uitdagingen van de transitie aan te gaan. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gaat het om niet minder dan 276 verschillende juridische entiteiten die betrokken zijn. De Brusselse overheidssector alleen al vertegenwoordigt 12% van het BBP van het BHG!

Er bestaan al verschillende initiatieven en voorzieningen (zoals deze newsletter, de thematische opleidingen, de dienst Helpdesk, de omzendbrief ‘duurzame overheidsopdrachten’, de Good Food-strategie ...), maar er kunnen er nog meer worden gecreëerd om het volledige potentieel van overheidsopdrachten te activeren als hefboom voor de verwezenlijking van de ecologische en economische transitie van het Gewest! 

Om dit potentieel te activeren en te ondersteunen, zullen een gestructureerde aanpak die gebaseerd is op een echte gewestelijke strategie voor duurzame en innovatieve overheidsopdrachten, een transversaal bestuur en menselijke en financiële middelen nodig zijn. In ieder geval zijn dit de pistes die momenteel worden besproken in het raam van de co-constructie van de Gewestelijke Strategie voor Economische Transitie.

Als lezer van deze newsletter, deelnemer aan onze opleidingen en begunstigde van de Help Desk speelt u reeds een rol in deze transitie. Dank u voor uw actieve deelname aan de verandering!

PRAKTISCHE INFO

Renolab : de inschrijvingen zijn geopend

Schrijf u nu in voor de RENOLAB-projectoproep die wil bijdragen tot de ontplooiing van innovatieve oplossingen voor de duurzame en circulaire renovatie van Brusselse gebouwen. Dit initiatief, dat werd gelanceerd door de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, maakt deel uit van de Renovatiestrategie RENOLUTION. Klik hier voor meer info.

Procura + -prijs: de winnaars

Elk jaar belonen ICLEI (Local Governments for Sustainability) en het project Procure2Innovate, gefinancierd door de Europese Unie, duurzame en innovatieve overheidsopdrachten tijdens de Procura+ Awards. De laureaten van 2021 werden op 23 november voorgesteld tijdens een online prijsuitreiking. De Nederlandse provincie Zeeland won in de categorie Procurement Initiative of the Year, terwijl de Deense steden Kopenhagen en Odense de prijs voor Sustainable Procurement of the Year wonnen.

De provincie Zeeland won de prijs voor Procurement Initiative of the Year voor haar engagement om de Sustainable Development Goals (SDG's) te bevorderen in al haar aankopen tijdens de periode 2021-2024. Op basis van bestaande beleidsdoelstellingen, de mogelijkheid om vooruitgang te traceren en in lijn met lokale initiatieven, werden deze initiatieven toegespitst op 7 SDG's. Voor elk van deze 7 doelstellingen zijn concrete impactdoelstellingen opgenomen in het plan voor duurzaam inkopen van de provincie voor de periode 2021-2024. De resultaten zullen worden gedeeld op hun platform voor duurzame inkopen.

De winnaars van de prijs voor Sustainable Procurement of the Year, Kopenhagen en Odense, gebruikten ook de SDG’s als leidraad. Kopenhagen heeft een SDG-tool (Sustainable Development Goals) toegepast. Die werd ontwikkeld door de stad Odense om tijdens marktdialoogoefeningen leveranciers te helpen om vast te stellen aan welke SDG's zij een bijdrage leveren en om een raamwerk voor aanbestedingen te bieden. De stad heeft dit instrument gebruikt om bij haar voedselinkopen meer rekening te houden met sociale en milieuoverwegingen.

De kandidaatstelling voor de prijzen van 2022 gaat binnenkort van start. De ceremonie van 2021 kan hier worden bekeken.

U vindt meer details over de aankoopinitiatieven van de laureaten en finalisten van dit jaar op de Website van Procura+.

Twee Franse voorbeelden:

Guide pratique pour des achats numériques responsables 

De digitale technologie werd lange tijd als positief gezien, maar de uitbreiding ervan heeft ook een aanzienlijk negatief effect gehad op het leefmilieu en op de arbeidsomstandigheden in de hele toeleveringsketen.

De ‘Guide pratique pour des achats numériques responsables’, uitgegeven door het Franse Ministère de la Transition Ecologique, heeft tot doel overheidsinkopers te helpen digitale producten te kiezen die minder negatieve gevolgen hebben voor het leefmilieu en de arbeidsomstandigheden. Als lezer vindt u er actuele informatie in een snel veranderende juridische omgeving, komt u meer te weten over de labels die kunnen worden gebruikt en kunt u operationele fiches raadplegen voor elke familie van aankopen. Deze Franse gids is bedoeld als inspiratiebron voor verantwoord digitaal kopen. Daarom is het raadzaam om bij het gebruik ervan de overeenstemming met de Belgische wetgeving te controleren.

Toegang tot de Guide pratique pour des achats numériques responsables

My Troc Pro : tool tegen verspilling op professioneel niveau

In tegenstelling tot de particulieren beschikken de professionelen niet over eenvoudige en toegankelijke platformen voor ongebruikte grondstoffen. Daarom stelt MyTroc Pro aan grote groepen en Franse overheidsactoren (administraties, regio’s, …) de mogelijkheid voor om een platform te creëren en te beheren voor het intern hergebruiken en delen van competenties en professioneel materiaal.

In elke collectieve voorziening en elk bedrijf wordt er ongebruikt materiaal opgeslagen. Uiteindelijk wordt het soms weggegooid als het niet aan bedrijven uit de sociale economie of aan werknemers wordt weggeschonken... Afgezien van de kosten die dit voor de gemeenschap meebrengt en het slechte voorbeeld dat aan de werknemers wordt gegeven, zijn deze praktijken schadelijk voor het leefmilieu.

Waarom wordt materiaal dat niet wordt gebruikt dan niet gewoon toegewezen aan een dienst die dit nodig heeft? Dit is wat MyTroc Pro France voorstelt door een interne en gepersonaliseerde "Marketplace" te creëren om de uitwisseling van middelen tussen diensten binnen eenzelfde organisatie te vereenvoudigen. Deze circulaire economie-oplossingen worden reeds gebruikt door verschillende grote klanten in Frankrijk: SNCF, ENEDIS, La Région Bourgogne Franche-Comté, KEOLIS, een grote distributiegroep en Arts et Métiers. 

Voor meer info kunt u terecht op https://mytroc.pro ! 

Hergebruik in de bouwsector: maak kennis met 22 Franse voorbeeldprojecten

Les Trophées Bâtiments Circulaires willen voorbeeldprojecten voor hergebruik in de bouwsector in de schijnwerpers zetten, deze  promoten en bijdragen tot de verspreiding en toepassing van deze praktijken door de bouwsector. Maak kennis met 22 inspirerende Franse projecten!

Op de website van Construction21 France kunt u casestudy's van gebouwen of wijken bekijken. Daarin wordt beschreven hoe bij renovatie of nieuwbouw gebruik is gemaakt van hergebruikte of gerecycleerde materialen.

In de voorgestelde voorbeelden is er uiteraard sprake van hergebruik van afwerkingsmaterialen (vloeren, scheidingswanden, maar ook technische constructies en gevels), maar ook van verschillende ervaringen met het hergebruik van technische constructies (verlichtingsarmaturen, stopcontacten, schakelaars, radiatoren) en gevelmaterialen (houten gevelbekleding).

Naast hergebruik is in veel projecten geëxperimenteerd met recycling, d.w.z. de wijziging van het gebruik van een materiaal, bijvoorbeeld door schrijnwerk (deuren of ramen) om te vormen tot een gevelelement of door meubels te vervaardigen van hergebruikt hout.

Alles weten over les Trophées.

GOEDE PRAKTIJKEN

Bulktips en te vermijden valkuilen voor cateringopdrachten: de ervaring van de gemeente Ukkel

Ukkel is sinds 2010 een fairtradegemeente en zet zich ook in voor de promotie van gezonde en duurzame voeding in de gemeentescholen. Door duurzame clausules in haar overheidsopdrachten op te nemen, speelt de gemeente een rol in het stimuleren van verandering. Maar het opstellen van clausules is niet eenvoudig! Loïc Kervyn, inkoper voor de opdrachtencentrale, deelt zijn adviezen en te vermijden valkuilen in het raam van de cateringopdracht voor de gemeentescholen.

Wat is de oorspronkelijke context?

In Ukkel hebben we 11 gemeentescholen waar dagelijks 1.700 maaltijden worden geserveerd. Sommige van deze scholen hebben een rechtstreekse productiekeuken, waar de maaltijden ter plaatse worden bereid voor de eigen locatie. Anderen krijgen warme maaltijden geleverd die in de keuken van andere scholen werden bereid.

In de vorige opdracht voor het beheer van de schoolkantinemaaltijden hebben wij besloten milieuclausules op te nemen. Biologische producten, seizoensgebondenheid, milieubeheer van de dienstverlener, voedselplan, afvalbeheer ... waren allemaal vereisten die wij hadden voorzien. Hoewel sommige daarvan doeltreffend en controleerbaar bleken, stelden wij ook vast dat wij te optimistisch waren geweest door sommige clausules op te nemen!

Niet het onmogelijke vragen!

Het eerste advies dat ik aankopers zou willen geven, is de markt van tevoren te onderzoeken om te zien welke eisen kunnen worden voorzien, omdat ogenschijnlijk onschuldige beslissingen later grote gevolgen kunnen hebben. Het heeft geen zin het onmogelijke te vragen!

In onze vorige opdracht vroegen we bijvoorbeeld:

  • dat het bedrijf EMAS-gecertificeerd is. Dit was een criterium dat aan het toegangsrecht was verbonden. Maar met dit criterium hebben we onszelf stokken in de wielen gestoken!
  • dat de bereide maaltijden op alle plaatsen hetzelfde zijn. Maar de realiteit verschilt van site tot site. Inmenging in de interne organisatie van de opdrachtnemer is niet altijd een goed idee en u moet vertrouwen op de professionals die ervaring op dit vlak hebben.

Weten waar je marge ligt

Wat wij van de vorige opdracht hebben geleerd, is dat het belangrijk is de handelingsmarge te kennen en uw doelstellingen dienovereenkomstig te kiezen:

  • Het prijsaspect is van essentieel belang want we factureren de maaltijden tegen kostprijs.  Duurzame clausules integreren, moet dus niet ten koste van een toegankelijke prijs voor iedereen gaan!
  • Als we het over duurzame voeding hebben, denken we direct aan biologische voeding. Hoewel biologische voeding een van de pistes naar duurzame voeding is, is het zeker niet de enige. We moeten ook de mythe doorbreken dat biologische voeding per definitie goed is. Biologische producten kunnen veel suiker of vet bevatten.
  • Sommige beslissingen hebben meer gevolgen voor het leefmilieu dan andere (zie het punt hieronder over technische specificaties).

Wat de structurering van het bestek betreft, hebben wij uit ervaring met het vorige bestek geleerd dat het beter is:

  • om te vermijden een milieubeheerscriterium op te leggen op het niveau van het toegangsrecht en de kwalitatieve selectie, aangezien dit grote ondernemingen bevoordeelt (en ingaat tegen wat wij nastreven) en niet altijd garant staat voor milieuresultaten;
  • om te kiezen voor objectieve gunningscriteria, die tijdens de uitvoering van de opdracht kunnen worden geanalyseerd/beoordeeld en gecontroleerd. Het is ook van essentieel belang vast te stellen welke interne persoon de follow-up en de analyse zal uitvoeren. Als bijvoorbeeld een criterium ‘voedselkwaliteit’ wordt opgenomen, is het van belang te weten wat hiermee wordt bedoeld en vooruit te kijken naar het moment van de toekenning, waarbij men zich afvraagt hoe dit criterium moet worden geanalyseerd en wie intern over de middelen beschikt om de analyse uit te voeren.
    De formulering van de criteria is eveneens van essentieel belang, omdat hierdoor interpretaties door de inschrijver kunnen worden vermeden. Zo hadden we bijvoorbeeld criteria voorzien die werden beoordeeld op basis van hun gewicht, wat door sommigen werd geïnterpreteerd als financieel gewicht en door anderen als gewicht van de massa. Daarom is het beter te algemene en vage formuleringen te vermijden om ‘greenwashed’ offertes te vermijden. We hadden bijvoorbeeld een inschrijver die het in zijn offerte had over de legende van de kolibrie... niet noodzakelijk een garantie voor concrete acties ten gunste van het leefmilieu ;-).
  • om eisen te stellen aan de technische specificaties in de plaats van punten toe te kennen bij de gunningscriteria. Een bepaald aantal vegetarische maaltijden per maand eisen, is bijvoorbeeld doeltreffender dan een gunningscriterium toekennen op basis van het aantal vegetarische maaltijden dat de inschrijver aanbiedt.
  • om tijdens de uitvoering regelmatig toezicht te houden om te voorkomen dat de dienstverlener in gebreke blijft en de criteria niet in acht worden genomen. Wij hebben gekozen voor halfjaarlijkse en jaarlijkse verslaggeving. Voor meer garanties kan worden voorzien dat deze verslagen worden gecontroleerd door een onafhankelijke geaccrediteerde instantie.

Wij hebben ook vastgesteld dat het belangrijk is flexibel te zijn tegenover de opdrachtnemer en de resultaten na een jaar te evalueren om de gegevens aan te passen (bv. in verband met seizoensgebondenheid, die in bepaalde maanden soms moeilijk te verwezenlijken is).

Hoe hebt u uw opdracht laten evolueren en met welke criteria werd rekening gehouden?

Naar aanleiding van deze vaststellingen hebben wij besloten ons bestek te wijzigen (2022-2026) en natuurlijk hebben wij behouden wat goed heeft gewerkt!

  • Wat de kwalitatieve selectie betreft, moesten de inschrijvers een lijst van de belangrijkste gelijkaardige diensten voorleggen met een minimum van 3 opdrachten of contracten voor een totaal jaarlijks bedrag van ten minste 500.000 euro (inclusief btw) voor alle betrokken opdrachten samen (in de vorige opdracht bedroeg het totale gevraagde bedrag 900.000 euro).
  • De technische specificaties leggen een lijst van 22 minimumvereisten op, waaronder een bepaald percentage biologische ingrediënten (van 95% voor appelen en peren bijvoorbeeld tot 20% voor kruiden), seizoensgebondenheidscriteria (minimaal 50%), vis met MSC- of ASC-label, bananen met fairtradelabel, kraantjeswater voor de kinderen, peulvruchten die twee tot drie keer per cyclus van vijf weken op het menu staan.
  • Wat de gunningscriteria betreft, werd niet alleen rekening gehouden met criteria zoals de prijs, het proeven van twee typemenu's, maar ook met culinaire verscheidenheid en seizoensproducten en met de toename van de gebruiksfrequentie van gelabelde producten.

Contactpersoon Loïc Kervyn Acheteur, Opdrachtencentrale - Gemeentebestuur van Ukkel  - T +32 2 852.94.95 GSM +32 475 218 298 - lkervyn@uccle.brussels

AGENDA

  • Donderdag 03/02/2022 van 9u tot 12u : Gedachtewisseling over recuperatieprojecten van publieke collectieve voorzieningen: kom u laten inspireren!
  • Maandag 14 februari van 9u tot 16u : Algemene opleiding: theoretische inleiding tot duurzame overheidsopdrachten.